Lastik test ve denemeleri - Sayısız testten geçen lastikler
Center

Sayısız testten geçen lastikler

Lastik test ve denemeleri Hakan

Otomobillerimizde kullanılan lastikler seri üretime geçilmeden önce çok sayıda teste tabi tutulur. Hem pistte hem de yolda her türlü sürüş koşulu altında incelenir, daha sonra da ileri teknoloji ürünü makinelerce detaylı kontrollerden geçer. Lastiklerin yuvarlanma direnci, gürültü seviyesi, kavrama kabiliyeti ve aşınma direnci gibi özellikleri incelenir. Aşağıda bu testlerin detayları bulunmaktadır.

Bir lastiğin aşınma direnci testi Bir lastiğin aşınma direnci testi - Telif hakkı © : Rezulteo

Dayanıklılık testi

Her türlü hava şartında yük ve aşırı yük kaldırma kapasitesi ölçülür. Bu testler sırasında normal ve anormal sürüş şartları taklit edilir. Gerçekleştirilen bu testler sırasında aynı zamanda lastiğin hasar gören kısımlarının yakından incelenmesi amacıyla lastiği parçalara ayıran makineler kullanılır. Lastiği oluşturan hamurdan alınan numuneler laboratuvar ortamında kimya uzmanları tarafından analiz edilir.

 

Yuvarlanma direnci testi

- Dengeli bir hızda yakıt tüketimi: Farklı yuvarlanma dirençlerine sahip lastikler ile donatılmış birbirinin aynısı iki araç aynı hızlara tabi tutulur. Bu durumda düşük yuvarlanma direncinin düşük yakıt tüketimini beraberinde getirdiği tespit edilir.

- Yuvarlanma direnci son olarak lastiğin kullanım şartları simüle edilerek ve lastiğin maruz kalacağı yük ve basınç değerleri de dikkate alınarak ölçülebilir. Makine, lastiği döndürür ve hareket halinde tutmak için gereken kuvveti ölçer. Bu kuvvet yuvarlanma direncidir.

 

Aşınma testi

Bu testler lastik sırtının aşınmaya karşı direnç kapasitesini ve dolayısıyla lastiğin kilometre ömrü potansiyelini analiz eder ve uzun yolları kesintisiz olarak kateden birbirleri ile aynı model otomobillerle gerçek şartlar altında gerçekleştirilir. Birkaç bin kilometrelik bir mesafe sonrasında prototipler geri çağrılır, temizlenir ve hamurlarında ölçümler gerçekleştirilerek elde edilen veriler kaydedilir. Bu durumda geriye lastiklerin performanslarını analiz etmek, sonuçları karşılaştırmak ve uygun teknik tercihleri belirlemek kalır. Pratik ve ekonomik sebeplerden dolayı bu tip testler kimi zaman yol şartlarını mümkün olduğu ölçüde gerçeğe en yakın şekilde simüle eden makinelerde gerçekleştirir.

 

Gürültü ve konfor testi

Bu testler pist üzerinde ve pist dışında her türlü zeminde gerçekleştirilir. İç gürültü seviyesini ve aracın genel konfor düzeyini test etmek amacıyla son derece düzensiz bir yüzey kaplaması kullanılır. Daha sonra da lastiğin diş yapısının çıkardığı gürültünün bir takım özel cihazlar ile ölçülmesine olanak sağlayan pürüzsüz bir yüzey kullanılır. Bunun yanı sıra lastiğin yoldaki düzensizlikleri emip emmediğini kontrol etmek amacıyla yola bir takım engeller (metalik şeritler) eklenebilir. Son olarak, yol kenarına yerleştirilmiş sensörlere sahip analiz amaçlı pistlerde dış gürültü seviyesi ve bu gürültünün çevreye etkisi incelenecektir.  Tespit edilen performans değerleri yönetmelikçe öngörülen değerler ile örtüşmelidir.

 

Frenleme ve kavrama kabiliyeti testi

Öncelikle bir aracın ve lastiklerinin düz yolda uygulanan ani bir frenleme sonucunda durabilme kapasitesini gösteren boylamasına kavrama kabiliyeti ölçülür. Bu amaçla bir araç kuru veya ıslak bir yolda sürülmeye başlanır ve sonra da ani bir frenleme uygulanır. Frenleme sırasında aracın kaydettiği mesafe test edilen lastik-araç konfigürasyonunun performansını gösterir. Daha sonra bir aracın ıslak zeminde dairesel bir yönde ilerleme kapasitesini gösteren çapraz kavrama ölçülür. Bu şekilde aracın kavrama kabiliyetinin sınırları incelenir. 7 mm'lik bir su tabakasına sahip bir yüzeyde otomobilin yolda kalabilme kapasitesine bakılarak suda kızaklama durumları da analiz edilir. Bu testler gerçekleştirildikten sonra otomobil üreticileri lastiğin birer parçasını oluşturan yarı-mamül ürünleri lastiğin nihai yapısını oluşturmak amacıyla birleştirmeye karar verirler. Bu testler lastiğin performansındaki değişiklikleri gözlemlemek amacıyla aynı zamanda aşınmış lastiklerde de gerçekleştirilebilir.

 

Sürüş özellikleri testi

Bu test sürüş güvenliği ve keyfi ile alakalıdır ve araç ile lastiklerin frenleme, hızlanma ve direksiyon kırma şartlarına verdiği tepkiyi ölçer. Bu testler kuru (her türlü sürüş şartında) ve ıslak (farklı su derinliklerinde) zeminde gerçekleştirilir. Araca konulan cihazlar tarafından temin edilen bilgiler ile sürücü deneyimi değerlendirilir.

Lastik piyasasında en çok bilinen lastik imalatçılarının bu konuda gerçekleştirdiği testler birbirinin dengidir. Lastiklerin hangi ölçüde kontrol edilmesi gerektiğini öngören herhangi bir kanuni düzenleme mevcut değildir. En azından 2012 yılına; yani yeni bir zorunlu etiketleme sisteminin uygulanmasının onaylanmasına kadar durum bu şekildeydi. Bu sistem üç farklı derecelendirme kriteri belirlemektedir; yakıt tasarrufu, ıslak zeminde kavrama ve desibel cinsinden gürültü seviyesi.

Bütün lastik imalatçıları Michelin'in Ladoux'daki veya Bridgestone'un Roma'daki test merkezleri kadar ileri teknoloji test merkezlerine sahip değildir. Lastik piyasasının daha "az bilinen" lastik imalatçıları çok pahalıya mal olan ve ürün hakkında ileri düzey bir bilgi birikimi gerektiren bu gibi testleri gerçekleştirmemektedir. Buna rağmen bu imalatçıların piyasaya sürdükleri lastikler yönetmelik tarafından belirlenen standartlara uygundur. Bununla beraber “lider” olarak adlandırılan lastik imalatçılarının araştırma ve geliştirme çalışmalarının olumlu sonuçlar verdiğini göz ardı edemeyiz zira bu gibi markaların lastikleri çoğu zaman en yüksek notları elde eder, tüketicilerce ve bağımsız test kuruluşlarınca en çok tercih edilen lastikler olur.

Bu testler yeni bir lastiğin piyasaya sürülme sürecinin yalnızca görünen yüzüdür. Bir lastik yaklaşık 250 yarı-mamülden oluşur ve bunların her biri hem başlı başına birer unsur olarak hem de lastiğin bir parçası olarak detaylı analizlerden geçer.