Lastik ve teknoloji - Lastik imalatı
Center

Lastik imalatı

Lastik ve teknoloji Onur

İlk bakışta bu izlenimi edinmeyebilirsiniz ancak lastikler yalnızca kalıba dökülmüş bir nesnenin ötesinde birer yüksek teknoloji ürünüdür.

Lastik seri üretimi Araç lastiği son derece teknik imalat yöntemlerine sahip bir üründür! - Telif hakkı © : iStockphoto.com/rezulteo.com

Araç lastiği 200'e kadar farklı bileşene sahip karmaşık bir yapıdır! İmalatı son derece çeşitli hammaddelerin kullanımını gerektirir: Doğal ve sentetik hamurlar, çelik kablolar, tekstil lifleri ve diğer katkı maddeleri.

 

Hamurların bileşimi

Bir lastik imalatı sırasında her biri kendine has özelliklere sahip 30'dan fazla doğal ve sentetik hamur kullanılır. Pürüzsüz ve homojen bir hamur karışımı elde edilene kadar devasa mikserlerde karıştırılır. Farklı hamur bileşimlerinin bir araya getirilmesi ile lastiğin esneklik, kavrama kabiliyeti ve yuvarlanma direnci seviyesi gibi özellikleri belirlenir.

 

Bileşenlerin bir araya getirilmesi

Lastik bileşenlerinin bir araya getirilmesi işlemi farklı malzeme katmanlarını birbirine monte eden döner bir tambur üzerinde gerçekleştirilir. Bu sürecin başlıca adımları aşağıdaki gibidir:

 

Hava geçirmez tabakanın yerleştirilmesi

 Tambur üzerine uygulanan ilk eleman sentetik kauçuktan hava geçirmez bir tabakadır. Modern lastiklerde bu eleman şambriyelin yerini alır.

Karkas kuşağın yerleştirilmesi

 Bu aşamada tambura kauçuk ile kaplanmış tekstil veya metalik bir tel örgü eklenir. Bu örgü lastiğin etrafını çevreleyen bir iskelet görevi görür. Buna radyal karkas adı verilir.

Damak teli paketlerinin yerleştirilmesi

 Lastiğin her iki yanına metalik tellerden oluşan birer çember yerleştirilir. Bunlara damak teli paketleri denir. Bunlar hem lastiği jant üzerinde tutar hem de lastiğin hava geçirmezliğini korur. Akabinde bu çemberin altından geçen karkas kuşak geri katlanarak damak teli paketleri sabitlenir.

Lastik yanaklarının yerleştirilmesi

 Tambura başka tabakalar daha eklenir. Bunlar arasında en önemlisi esnek ve dayanıklı hamurdan üretilen ve lastikteki şekil bozukluklarını emip lastiği yanal darbelerden koruyan lastik yanaklarıdır. İşaretlemeler de lastiğin bu kısmına yapılır.

Lastiğe şekil verilmesi

 Daha sonra tamburun merkez bölgesi şişirilerek lastiğe son şekli verilir.

Sırt takviyesi

 Sonrasında lastiğin sırtına iki katman daha eklenir. Yanlamasına yerleştirilen metalik teller ile donatılan bu katmanlar üçgen bir ağ yapısında, şekli bozulmaz bir karkas oluşturur.

Lastik sırtının yerleştirilmesi

 Son olarak lastiğin zemin ile temas eden kısmı olan lastik sırtı yerleştirilir.

 

Vulkanizasyon

Bu aşamada ham lastik pişirme kalıbına yerleştirilir. Bu kalıbın iç duvarlarında lastiğin diş yapısını ve işaretlemelerini oluşturacak oyuklar açılmıştır. Kalıbın merkezinde basınçlı sıcak su ile dolu bir membran henüz şekil verilebilir halde olan malzemeyi iç duvarlara doğru iter. Sıcaklığın etkisi ile pişirme işlemi başlar. Sıcaklığın 150o yükseltilmesi kauçuk üzerinde vulkanizasyon denilen süreci başlatır: Hamur bileşimi içerisindeki sülfür, polimer zincirleri arasında bağ oluşturur. Bu şekilde plastik halden elastik hale geçiş sağlanır.

 

Kalite kontrol

Pişirme kalıbından çıktıktan sonra lastik, kontrolden geçer. Kusurlar ya denetleyiciler ya da özel makineler aracılığı ile tespit edilir. Bu amaçla üretim hattından rastgele lastikler seçilir ve X ışınlarına tabi tutulur. Eğer lastik en ufak bir kusura, en küçük bir pürüze dahi sahipse kontrolden geçemez.

Kaynak: Michelin'in "Lastik İmalatı" isimli filmi

 

 

Rakamlarla lastik

1,1 milyar: Dünya çapında "binek araç" lastiği imalatı (2008).

127 milyar: Dolar cinsinde dünya lastik piyasasının değeri (2007).

%72: Yedek parça piyasasının payı.

%49: 3 piyasa liderinin toplam pazar payı – Michelin, Bridgestone ve Goodyear.

(Kaynaklar: Tire Business, Michelin Factbook)