Lastikle ilgili yönetmelik ve kanunlar - Lastik basınç kontrol sistemi (TPMS) artık zorunlu
Center

Lastik basınç kontrol sistemi (TPMS) artık zorunlu

Yönetmelik 07.10.2014, Ahmet Demiroğlu

1 Kasım 2012'den beri bütün yeni otomobil modelleri, bir lastik basınç kontrol sistemine sahip olmak zorundadır. 2014 Kasım'ından itibaren tüm otomobiller bu ekipmanla donatılmak zorunda. İngilizcede Tyre Pressure Monitoring System veya TPMS olarak adlandırılan bu sistem, güvenlik ve çevrecilik açısından ileriye doğru bir adımdır.

Lastik basıncı izleme sistemi Telif hakkı © : Continental

Avrupa Komisyonu, araçların güvenliğini arttırmak amacıyla 2009'da  lastik etiketiemesi ve ESP'nin (patinaj önleyici sistem) yaygınlaştırılması gibi bir dizi önlem almıştı. 2012'de yürürlüğe giren bu önlemlerden bir diğeri ise lastik basınç kontrol sisteminin yaygınlaştırılmasıdır. 

İngilizce adıyla TPMS (Tyre Pressure Monitoring System) olarak tanınan bu ekipmanın kullanım zorunluluğu, 2012 yılının Kasım'ında tüm yeni M1 sınıfı otomobillere getirilmişti, ancak 2014 yılının Kasım ayından itibaren ise tüm yeni otomobillerde bulunması zorunlu hale getiriliyor.

 

Güvenlik ve çevrecilik adına alınan bir önlem

Basınç kontrol sisteminin bu şekilde yaygınlaştırılması öncelikle sürüş güvenliğinin arttırılmasını hedeflemekle beraber aynı zamanda araç trafiğinin çevre üzerindeki etkisini azaltmayı da amaçlamaktadır. Birçok araştırmanın da gösterdiği gibi yetersiz basınca sahip lastikler aşırı yakıt tüketimini ve erken lastik aşınımını beraberinde getirmektedir. Her yıl gerçekleştirdiği araştırmalarından birinde Bridgestone Avrupalı araç sürücülerinin üçte ikisinin yetersiz basınca sahip lastikler kullandığı tespitini yapmıştır. Bu durumun da 2 milyar litre yakıt israfına ve 4,8 milyon ton ilave CO2 emisyonuna neden olduğunu hesaplamıştır.

 

İki farklı basınç kontrol sistemi

Günümüz teknolojisi ile iki farklı sistem mevcuttur:

  • Dolaylı TPMS: ABS ve ESP sistemleri ile eşleştirilen cihaz, tekerlerin rotasyon hızları arasındaki farkı ölçer. Tekerlerden birinde hız artışının söz konusu olması daha küçük bir çapa sahip olduğunu, dolayısıyla söz konusu lastikte basınç kaybı oluştuğunu gösterir. Bu sistemin kullanımının azalacağı düşünülmektedir zira güvenilir olmamakla beraber lastik basıncının kesin bir ölçümünü gerçekleştirmemektedir.
    Avantaj: Düşük maliyetli bir sistem.
    Dezavantaj: Kesin olmayan sonuçlar, kırılma durumunda ABS sensörünün değiştirilmesinin gerekmesi.
  • Doğrudan TPMS: Bu sistem lastik valfine takılan elektronik bir sensörü kullanmakta olup elde ettiği verileri radyo dalgaları ile aracın gösterge panelinde bulunan ve sonuçları gösteren bir alıcıya iletir.
    Avantaj: Kesin ve anlık sonuçlar, Amerika Birleşik Devletleri'nde bu sistem kullanılır.
    Dezavantaj: Masraflı, sürücünün sorumluluğunu göz ardı etmesine neden olması.

    Fransa'da öncülüğü Renault yaptı

    Laguna model araçlarını 2001'de bir TPMS sistemi ile donatan Renault bu güvenlik ekipmanını yaygınlaştıran ilk otomobil üreticilerinden biri olmuştur. Bu tarihten önce ise yalnızca üst gam modellerde opsiyon olarak sunulmaktaydı. Yalnızca opsiyon olarak veya belli bir seriye özgü olarak bu sistemi sunan otomobil üreticilerinin çoğu o zamandan beri bütün gamlarında bu imkanı sunmaya başladılar.

     

    Amerikalıların uyguladıkları yöntem %100 sorunsuz değil

    Lastik basınç kontrol sistemi 2006'dan beri Amerika Birleşik Devletleri'nde zorunludur. Otomobil üreticisi tarafından belirlenen uygun basınç değerinin %25'inden daha fazla bir basınç kaybı yaşandığında gösterge panelindeki bir alarm sürücüyü uyarır. Otomobil üreticilerine göre bu sınır değeri çok yüksektir ve yine otomobil üreticilerinin gerçekleştirdiği bir çalışmaya göre bu raddeye gelen lastiklerin %70'i onarılamaz şekilde hasar görmüştür. Bunun yanı sıra bir diğer araştırma TPMS'nin yaygınlaşması sonucunda sürücülerin lastiklerinin basıncını daha nadir kontrol ettiklerini ortaya çıkarmıştır. Bunun sebebi lastiklerini tekrar şişirmek için alarmın faaliyete geçmesini beklemeleridir. Halbuki uygulanan sistemin amacı bu değildir.